Μόλις
στις 20 Μαΐου 2024 δημοσιεύθηκε η νέα Οδηγία 2024/1203/ΕΕ του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου σχετικά με την ποινική προστασία του Περιβάλλοντος και,
κατ’ ακολουθία, με την αντιμετώπιση του περιβαλλοντικού εγκλήματος. Η
νέα Οδηγία έρχεται να καταργήσει και να αντικαταστήσει τις δύο
παλαιότερες, 2008/99/ΕΕ και 2009/123/ΕΕ, έχει τεθεί σε ισχύ για
όλα τα κράτη μέλη από τον Οκτώβριο 2025 και επιβάλλει την υποχρεωτική
ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών έως τις 21 Μαΐου 2026 - https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL-IT-EN/TXT/?from=IT&uri=LEGISSUM%3A4754360
Μολονότι
η διασφάλιση της προστασίας και της βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος
έχει ήδη κατοχυρωθεί με τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση - ΣΕΕ
και τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - ΣΛΕΕ, η Οδηγία
2024/1203/ΕΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο αριθμός των εγκληματικών
πράξεων αυξάνεται από 9 σε 20, και οι σχετικές κυρώσεις αφορούν αυξημένες
ποινές φυλάκισης και σημαντικές χρηματικές κυρώσεις. Όπως δε προκύπτει
από την αιτιολογική έκθεση της Οδηγίας, η Ένωση αναγνωρίζει ρητά ότι «το
περιβαλλοντικό έγκλημα επηρεάζει θεμελιώδη δικαιώματα» και, ως εκ
τούτου, η καταπολέμησή του «είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της
προστασίας αυτών των δικαιωμάτων».
Η Οδηγία
2024/1203/ΕΕ αποτελεί σημείο καμπής στην εξέλιξη της ποινικής
νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πεδίο της προστασίας του
περιβάλλοντος, μέσω της καταλυτικής ενίσχυσης των μηχανισμών
και των μέσων καταπολέμησης του περιβαλλοντικού εγκλήματος.
Μεταξύ
των 20 κατηγοριών ποινικά κολάσιμων περιβαλλοντικών εγκλημάτων της
νέας Οδηγίας συγκαταλέγονται:
1. Αδικήματα
που αφορούν την παράνομη εκτέλεση έργων, ή έργων που πραγματοποιούνται
δίχως άδεια και τα οποία προκαλούν ή ενδέχεται να προκαλέσουν ουσιαστική
βλάβη στο περιβάλλον σε σχέση με την οδηγία περί εκτίμησης περιβαλλοντικών
επιπτώσεων.
2. Αδικήματα
που αφορούν τους υδατικούς πόρους και την παράνομη άντληση
επιφανειακών ή και υπόγειων υδάτων.
3.
Αδικήματα που αφορούν τη διαχείριση αποβλήτων, ή την παράνομη συλλογή,
μεταφορά ή και διαχείριση αποβλήτων - συμπεριλαμβανομένων των
επικίνδυνων - καθώς και την παράνομη αποστολή τους ή και την επιχειρησιακή
εποπτεία των σχετικών διαδικασιών.
4. Αδικήματα
που αφορούν την Άγρια Ζωή, ή τη θανάτωση, τον αφανισμό, τη σύλληψη,
την κατοχή, την προσφορά προς πώληση, την πώληση ή την παράνομη εμπορία
προστατευόμενων ειδών, βάσει της σύμβασης για το διεθνές εμπόριο ειδών της άγριας
πανίδας και χλωρίδας που απειλούνται με εξαφάνιση - CITES -
με αποτέλεσμα την υποβάθμιση οικοτόπων προστατευόμενης περιοχής.
5. Αδικήματα
που αφορούν τη διαχείριση χωροκατακτητικών ειδών, ή την εισαγωγή χωροκατακτητικών,
ξένων, ειδών στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη διάθεση τους στην
αγορά, τη διατήρηση, την αναπαραγωγή, την μεταφορά, τη χρήση, την ανταλλαγή,
την άδεια αναπαραγωγής, ανάπτυξης, και καλλιέργειας ή και την απελευθέρωση και
εξάπλωση τους στο περιβάλλον.
6. Αδικήματα
που αφορούν τη ρύπανση, ή την εσκεμμένη πρόκληση ή και ενδεχόμενη πρόκληση
σοβαρή βλάβης ή θανάτου, μέσω της εισαγωγής, της απόρριψης, ή και
της εκπομπής υλικών, ουσιών, ενέργειας ή ιοντίζουσας ακτινοβολίας στον αέρα,
στο έδαφος και στο νερό.
