1. Όχι
τυχαία, οι αγωγές SLAPP λέγονται και «αγωγές εκφοβισμού», «αγωγές
φίμωσης» ή και υποθέσεις «Δαβίδ εναντίον Γολιάθ».
2. Οι
αγωγές SLAPP βασίζονται στην ισχυρή ανισότητα πόρων μεταξύ του κατήγορου
και του κατηγορουμένου, λόγω, του υπέρογκου, μη βιώσιμου, της δαπάνης
για την υποστήριξη της υπόθεσης, ακόμη και σε περίπτωση αθώωσης.
3. Κύριο
όπλο των αγωγών SLAPP είναι η νομική πίεση, η εμπλοκή του κατηγορουμένου
σε χρονοβόρες και δαπανηρές διαδικασίες, με στόχο την προσωπική και οικονομική
του εξουθένωση.
4. Η
τελευταία Έκθεση 2026 του Συνασπισμού κατά των SLAPPs στην Ευρώπη - CASE
- σημειώνει μια συνεχώς αυξανόμενη τάση σε αριθμό καταθέσεων και σε επίπεδο
πολυπλοκότητας καταχρηστικών αγωγών τα τελευταία 16 χρόνια. Η Έκθεση
καταγράφει 1.303 SLAPP σε 43
χώρες από το 2010 έως σήμερα, με 167 αγωγές μόνο το 2024,
οι οποίες έχουν περάσει από το πεδίο της κλασικής δυσφήμισης σε
κατηγορητήρια άλλου επιπέδου όπως η παραβίαση δεδομένων και η κατάχρηση
πνευματικής ιδιοκτησίας. Πρώτη σε SLAPP στην Ευρώπη είναι η Ιταλία,
με 21 αγωγές το 2024, δεύτερη η Γερμανία με 20 και
Τρίτη η Σερβία με 13.
5. Οι κυβερνητικές
πρακτικές, οι επιχειρηματικές πρακτικές, η διαφθορά και το περιβάλλον
παραμένουν τα ζητήματα στα οποία το αίτημα ενεργής συμμετοχής του κοινού
οδηγεί συχνότερα σε SLAPP. Το 16% των αγωγών στην Ευρώπη αφορά
περιβαλλοντικά ζητήματα, ενώ η πλειονότητα από αυτές (36%)
σχετίζεται με διαφθορά.
6. Οι συνήθεις
χρήστες των αγωγών SLAPP είναι σήμερα υποκείμενα με θέσεις εξουσίας,
επιχειρήσεις ή και πολιτικοί. Οι καταχρηστικές αγωγές ξεκινούν ή και υποστηρίζονται
από υποκείμενα με κρατικές διασυνδέσεις ή ισχυρά ιδρύματα.
7. Οι
ισχυροί μηνυτές κινούνται πλέον στρατηγικά πέρα από την σφαίρα της δυσφήμισης
χρησιμοποιώντας πολύπλοκες νομικές διαδικασίες για την παράκαμψη της όποιας
νομοθεσίας υπέρ της προστασίας της ελεύθερης έκφρασης.
8. Η Οδηγία
2024/1069, περί «στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του
κοινού», αποτελεί μεν πυλώνα στο πεδίο της προστασίας από τις SLAPP αλλά, ταυτόχρονα, περιορίζει
την εφαρμογή της σε διασυνοριακές αστικές και εμπορικές
υποθέσεις, αγνοώντας τη συντριπτική πλειοψηφία των υποθέσεων – το 90% -
που έχουν εθνικό χαρακτήρα. Μόνη λύση, κατά συνέπεια, η ακύρωση ή
και η τροποποίηση της νομοθεσίας των κρατών μελών σχετικά με τις ποινικές
και αστικές διαδικασίες στις οποίες στηρίζονται οι αγωγές SLAPP.
----------------------------------------------------
Από
την εκκίνηση της δράσης ενάντια στην συστηματική καταστροφή της Ίου
από κάποιους λίγους του οικολογικού χώρου και τον Σύνδεσμο Ιητών
στα τέλη του 2015 και την συνέχιση και εντατικοποίηση του αγώνα μέσω του
Σωματείου Save
Ios από
το 2020 και μετέπειτα, το φάντασμα των καταχρηστικών αγωγών SLAPP δεν
είχε πρακτικά αποβιβαστεί στην Ίο, παρά τις σχεδόν καθημερινές
δημοσιεύσεις σχετικά με το καταστροφικό έργο και τις «περίεργες» ημέρες
των εταιρειών του γνωστού επενδυτή. Και αυτό έως ότου δεν άρχισαν
να εμφανίζονται στον ορίζοντα οι πρώτες σκληρές διοικητικές και ποινικές
καταδίκες της οικοκτόνας δράσης τους.
1.
Αύγουστος 2022: Ένδικη αγωγή για δυσφήμηση (Η διαδικασία ολοκληρώθηκε υπέρ του Save Ios με
απόρριψη της αγωγής)
Η πρώτη
ένδικη αγωγή για δυσφήμηση κατατέθηκε τον Αύγουστο 2022 κατά
του Save
Ios
από
τον επενδυτή Άγγελο Μιχαλόπουλο - συμφερόντων του οποίου είναι οι
εταιρείες που δρουν στην Ίο - για την αναδημοσίευση ενός άρθρου της
εφημερίδας ΕφΣυν στην σελίδα του Σωματείου στα Κοινωνικά Δίκτυα
(facebook). Το άρθρο ανέφερε
εσφαλμένα ότι ο Μιχαλόπουλος είχε καταδικαστεί πρωτόδικα σε 16
μήνες φυλάκιση με αναστολή για ορισμένες από τις παράνομες επεμβάσεις
στη θέση Κουμπάρα-Διακοφτό της Ίου, αντί της νόμιμης εκπροσώπου
των εταιρειών του όπως συνέβη. Μολονότι η ανάρτηση στη σελίδα του Σωματείου
σημείωνε ευκρινώς το λάθος, ο Μιχαλόπουλος προχώρησε στην ένδικη
αγωγή αιτώντας αποζημίωση της τάξης των 120.000 ευρώ. Το Save
Ios υποστήριξε ότι αναδημοσίευσε το άρθρο για λόγους δημόσιου
συμφέροντος σημειώνοντας, σε κάθε περίπτωση, το λάθος. Το δικαστήριο
δικαίωσε το Σωματείο αναγνωρίζοντας το νόμιμο συμφέρον του στην προστασία
του περιβάλλοντος της Ίου και καταδίκασε τον Μιχαλόπουλο στην
καταβολή των δικαστικών εξόδων των 2.400 ευρώ.
