1. Όχι
τυχαία, οι αγωγές SLAPP λέγονται και «αγωγές εκφοβισμού», «αγωγές
φίμωσης» ή και υποθέσεις «Δαβίδ εναντίον Γολιάθ».
2. Οι
αγωγές SLAPP βασίζονται στην ισχυρή ανισότητα πόρων μεταξύ του κατήγορου
και του κατηγορουμένου, λόγω, του υπέρογκου, μη βιώσιμου, της δαπάνης
για την υποστήριξη της υπόθεσης, ακόμη και σε περίπτωση αθώωσης.
3. Κύριο
όπλο των αγωγών SLAPP είναι η νομική πίεση, η εμπλοκή του κατηγορουμένου
σε χρονοβόρες και δαπανηρές διαδικασίες, με στόχο την προσωπική και οικονομική
του εξουθένωση.
4. Η
τελευταία Έκθεση 2026 του Συνασπισμού κατά των SLAPPs στην Ευρώπη - CASE
- σημειώνει μια συνεχώς αυξανόμενη τάση σε αριθμό καταθέσεων και σε επίπεδο
πολυπλοκότητας καταχρηστικών αγωγών τα τελευταία 16 χρόνια. Η Έκθεση
καταγράφει 1.303 SLAPP σε 43
χώρες από το 2010 έως σήμερα, με 167 αγωγές μόνο το 2024,
οι οποίες έχουν περάσει από το πεδίο της κλασικής δυσφήμισης σε
κατηγορητήρια άλλου επιπέδου όπως η παραβίαση δεδομένων και η κατάχρηση
πνευματικής ιδιοκτησίας. Πρώτη σε SLAPP στην Ευρώπη είναι η Ιταλία,
με 21 αγωγές το 2024, δεύτερη η Γερμανία με 20 και
Τρίτη η Σερβία με 13.
5. Οι κυβερνητικές
πρακτικές, οι επιχειρηματικές πρακτικές, η διαφθορά και το περιβάλλον
παραμένουν τα ζητήματα στα οποία το αίτημα ενεργής συμμετοχής του κοινού
οδηγεί συχνότερα σε SLAPP. Το 16% των αγωγών στην Ευρώπη αφορά
περιβαλλοντικά ζητήματα, ενώ η πλειονότητα από αυτές (36%)
σχετίζεται με διαφθορά.
6. Οι συνήθεις
χρήστες των αγωγών SLAPP είναι σήμερα υποκείμενα με θέσεις εξουσίας,
επιχειρήσεις ή και πολιτικοί. Οι καταχρηστικές αγωγές ξεκινούν ή και υποστηρίζονται
από υποκείμενα με κρατικές διασυνδέσεις ή ισχυρά ιδρύματα.
7. Οι
ισχυροί μηνυτές κινούνται πλέον στρατηγικά πέρα από την σφαίρα της δυσφήμισης
χρησιμοποιώντας πολύπλοκες νομικές διαδικασίες για την παράκαμψη της όποιας
νομοθεσίας υπέρ της προστασίας της ελεύθερης έκφρασης.
8. Η Οδηγία
2024/1069, περί «στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του
κοινού», αποτελεί μεν πυλώνα στο πεδίο της προστασίας από τις SLAPP αλλά, ταυτόχρονα, περιορίζει
την εφαρμογή της σε διασυνοριακές αστικές και εμπορικές
υποθέσεις, αγνοώντας τη συντριπτική πλειοψηφία των υποθέσεων – το 90% -
που έχουν εθνικό χαρακτήρα. Μόνη λύση, κατά συνέπεια, η ακύρωση ή
και η τροποποίηση της νομοθεσίας των κρατών μελών σχετικά με τις ποινικές
και αστικές διαδικασίες στις οποίες στηρίζονται οι αγωγές SLAPP.
----------------------------------------------------
Από
την εκκίνηση της δράσης ενάντια στην συστηματική καταστροφή της Ίου
από κάποιους λίγους του οικολογικού χώρου και τον Σύνδεσμο Ιητών
στα τέλη του 2015 και την συνέχιση και εντατικοποίηση του αγώνα μέσω του
Σωματείου Save
Ios από
το 2020 και μετέπειτα, το φάντασμα των καταχρηστικών αγωγών SLAPP δεν
είχε πρακτικά αποβιβαστεί στην Ίο, παρά τις σχεδόν καθημερινές
δημοσιεύσεις σχετικά με το καταστροφικό έργο και τις «περίεργες» ημέρες
των εταιρειών του γνωστού επενδυτή. Και αυτό έως ότου δεν άρχισαν
να εμφανίζονται στον ορίζοντα οι πρώτες σκληρές διοικητικές και ποινικές
καταδίκες της οικοκτόνας δράσης τους.
1.
Αύγουστος 2022: Ένδικη αγωγή για δυσφήμηση (Η διαδικασία ολοκληρώθηκε υπέρ του Save Ios με
απόρριψη της αγωγής)
Η πρώτη
ένδικη αγωγή για δυσφήμηση κατατέθηκε τον Αύγουστο 2022 κατά
του Save
Ios
από
τον επενδυτή Άγγελο Μιχαλόπουλο - συμφερόντων του οποίου είναι οι
εταιρείες που δρουν στην Ίο - για την αναδημοσίευση ενός άρθρου της
εφημερίδας ΕφΣυν στην σελίδα του Σωματείου στα Κοινωνικά Δίκτυα
(facebook). Το άρθρο ανέφερε
εσφαλμένα ότι ο Μιχαλόπουλος είχε καταδικαστεί πρωτόδικα σε 16
μήνες φυλάκιση με αναστολή για ορισμένες από τις παράνομες επεμβάσεις
στη θέση Κουμπάρα-Διακοφτό της Ίου, αντί της νόμιμης εκπροσώπου
των εταιρειών του όπως συνέβη. Μολονότι η ανάρτηση στη σελίδα του Σωματείου
σημείωνε ευκρινώς το λάθος, ο Μιχαλόπουλος προχώρησε στην ένδικη
αγωγή αιτώντας αποζημίωση της τάξης των 120.000 ευρώ. Το Save
Ios υποστήριξε ότι αναδημοσίευσε το άρθρο για λόγους δημόσιου
συμφέροντος σημειώνοντας, σε κάθε περίπτωση, το λάθος. Το δικαστήριο
δικαίωσε το Σωματείο αναγνωρίζοντας το νόμιμο συμφέρον του στην προστασία
του περιβάλλοντος της Ίου και καταδίκασε τον Μιχαλόπουλο στην
καταβολή των δικαστικών εξόδων των 2.400 ευρώ.
2. Νοέμβριος
2022: Ποινική δίωξη για παραβίαση του νόμου περί προσωπικών δεδομένων
(Η εκδίκαση εκκρεμεί)
Τον Νοέμβριο
του 2022 η νόμιμη εκπρόσωπος των εταιρειών του Μιχαλόπουλου κατέθεσε
μήνυση εναντίον του Save
Ios
για
δυσφήμηση. Η μήνυση βασίζεται σε ανάρτηση του Σωματείου
στα Κοινωνικά Δίκτυα (fb), η οποία
αναφέρει το όνομα της εκπροσώπου ως καταδικασθείσας σε 9μηνη φυλάκιση
με αναστολή από το Εφετείο Σύρου για 3 παράνομα έργα σχετικά με την
υπόθεση του γνωστού 5άστερου στη θέση Κουμπάρα-Διακοφτό της Ίου.
Η μήνυση στοιχειοθετήθηκε βάσει του νόμου περί προστασίας των προσωπικών
δεδομένων. Πάρα ταύτα, το Save Ios υποστηρίζει ότι τα περίφημα «προσωπικά
δεδομένα» ήταν ήδη δημόσια σε δημόσια δίκη για υπόθεση δημοσίου
ενδιαφέροντος επί πλέον περιβαλλοντικού χαρακτήρα.
3. Ιούλιος
2024: Ένδικη αγωγή για παραβίαση του νόμου περί προσωπικών δεδομένων (Η
εκδίκαση εκκρεμεί)
Η
περίπτωση αυτής της αγωγής είναι παρόμοια με εκείνη του Νοεμβρίου
2022. Κατατέθηκε
από την νόμιμη εκπρόσωπο των εταιρειών του επενδυτή για δυσφήμηση μέσω
των ανακοινώσεων του Save
Ios
στα
Κοινωνικά Δίκτυα (fb) σχετικά
με μία από τις δικαστικές υποθέσεις στην οποία εμπλέκεται. Με την ένδικη
αγωγή η εκπρόσωπος απαιτεί αποζημίωση της τάξης των 100.000 από
καθένα από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Σωματείου. Η
στάση του Save
Ios
είναι
παρόμοια με εκείνη της ποινικής δίωξης του Νοεμβρίου 2022: Tα «προσωπικά δεδομένα» της
ενάγουσας ήταν ήδη δημόσια σε δημόσια δίκη, δημοσίου
ενδιαφέροντος, με την αξιότιμη εκπρόσωπο να εμπλέκεται στις
φερόμενες παρανομίες περιβαλλοντικού χαρακτήρα. Η εκδίκαση της αγωγής
εκκρεμεί.
4.
Ιούλιος 2024: Ποινική δίωξη για αθέμιτο Ανταγωνισμό (Η εκδίκαση εκκρεμεί)
Η ποινική
δίωξη κατά του Save
Ios
ασκήθηκε
από δύο εταιρείες συμφερόντων Μιχαλόπουλου, την LUCAS και την ΧΑΜΟΓΕΛΑ,
ισχυριζόμενες «αθέμιτο ανταγωνισμό» σε ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις
ιδιοκτησίας τους, στη θέση Όρμος Παπά, λόγω των αναρτήσεων του Σωματείου
στα Κοινωνικά Δίκτυα (fb) οι
οποίες:
- κατήγγειλαν
την έμμεση απαγόρευση της πρόσβασης του κοινού στην
παραλία Παπά,
- παρότρυναν
το κοινό να επισκέπτεται την παραλία σε αντίθεση με το προσωπικό
της ξενοδοχειακής μονάδας που το ωθούσε να την εγκαταλείψει και,
- κατήγγειλαν
την πρόκληση ζημιάς στο δημόσιο παραδοσιακό μονοπάτι που οδηγεί
σε αυτή.
Το Save
Ios υποστηρίζει ότι οι αναφορές στα παραπάνω είναι πραγματικές, τεκμηριωμένες
μέσω καταθέσεων μαρτύρων, εναέριου φωτογραφικού υλικού και πολλών αρνητικών
αναφορών στο διαδίκτυο και δεν συνιστούν «αθέμιτο ανταγωνισμό» καθώς δεν
έχουν δημοσιευθεί σε πλατφόρμες ανταγωνιστικές ως προς τα συμφέροντα της
ιδιοκτησίας της ξενοδοχειακής μονάδας. Η υπόθεση αναμένει δικάσιμο.
Το σωματείο αναμένει έτοιμο να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία προς υποστήριξη
των ισχυρισμών του, υπερασπιζόμενο του δικαιώματός δημόσιας καταγγελίας ζητημάτων
δημοσίου ενδιαφέροντος που αφορούν την προστασία του φυσικού και
του πολιτιστικού περιβάλλοντος της νήσου, σύμφωνα με το καταστατικό του.
Πριν από κάποια χρόνια, στο
περίφημο «Οικολογία, δημοκρατία και κράτος δικαίου στην εποχή της
παγκοσμιοποίησης», ο Ιταλός δικαστικός Ντομένικο Γκάλλο σημείωνε ότι
«η
πλήρης ορατότητα του οικολογικού ζητήματος απαιτεί ένα πολιτικο-θεσμικό σύστημα
που να εγγυάται τον πλουραλισμό αντί να τον απονεκρώνει, να πριμοδοτεί την
συμμετοχή αντί να την αποθαρρύνει και να διευκολύνει την αντιπροσώπευση του
κοινωνικού αιτήματος αντί να την συρρικνώνει.»
Με την κορύφωση της κοινωνικής,
της οικονομικής και, κυρίως της οικολογικής κρίσης της τελευταίας
15ετίας και την εύλογη αύξηση των προσπάθειών της κοινωνίας των πολιτών
να ελέγξει αίτια και αυτουργούς, έγιναν της μόδας οι καταχρηστικές
αγωγές SLAPP από τους κατά βάση υπεύθυνους των κρίσεων - εταιρείες,
επιχειρηματίες, πολιτικοί και λόμπι - με στόχο την αποθάρρυνση της έρευνας
και των άβολων κριτικών και επικριτικών απόψεων γύρω από το έργο τους,
την επιδίωξη της επιβολής της αυτολογοκρισίας, την υπονόμευση του δημόσιου
διαλόγου, της ελευθερίας της έκφρασης και του δικαιώματος
στην πληροφόρηση και, παρεμπιπτόντως, την εξαύλωση του πλουραλισμού,
της συμμετοχής και της αντιπροσώπευσης του κοινωνικού
αιτήματος.
H πρώτη σημαντική προσπάθεια εξισορρόπησης
των σοβαρών πολιτικών και πολιτειακών ανισορροπιών που
δημιουργούν οι καταχρηστικές αγωγές SLAPP ήρθε
από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την Οδηγία 2024/1069 - περί «στρατηγικών
αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού» - αλλά δίχως χειροπιαστά
αποτελέσματα. Αυτό το οποίο θεωρείται άμεσης προτεραιότητας - όπως ομολογούν οι
ίδιοι οι συντάκτες της Οδηγίας - είναι η ακύρωση ή και η τροποποίηση
της νομοθεσίας των κρατών μελών σχετικά με τις ποινικές και αστικές
διαδικασίες στις οποίες στηρίζονται οι αγωγές SLAPP, έτσι ώστε να εκλείψει οριστικά η απόλυτη
απειλή για όσους εναντιώνονται σε καταστροφικά συμφέροντα στην
προσπάθεια ανάδειξης του οικολογικού ζητήματος και της εν δυνάμει
θεραπείας των όποιων παραγόντων της πολύπλευρης περιβαλλοντικής κρίσης.
«Οικολογική Συμμαχία».
- Για την «Οικολογική Μετάβαση» σε μία κοινωνία βιώσιμης ευημερίας.
- Για τον άνθρωπο, τα ζώα και το περιβάλλον.
- Για τον κόσμο που μπορεί να γίνει.
contact@oikologiki-symmaxia.gr
