Την
εποχή της επανεκτίμησης του αστικού βρόχινου ως πόρου πολύτιμου και της συστηματικής
του αξιοποίησης μέσω της κυκλικής οικονομίας, η επακόλουθη ελαχιστοποίηση της
επιφανειακής απορροής έκλεισε οριστικά τον κύκλο του ψευδοδιλλήματος της
υποτιθέμενης σύγκρουσης μεταξύ της φυσικότητας των δρόμων του νερού και του
ζητήματος της υδραυλικής ασφάλειας, που κυριάρχησε για δεκαετίες στο πεδίο των πολιτικών αντιπλημμυρικής προστασίας
δίνοντας
το άλλοθι σε παρεμβάσεις καταστροφικών επιπτώσεων σε επίπεδο πανίδας, χλωρίδας,
βιοποικιλότητας, τοπίου, μικροκλίματος, ανθεκτικότητας και, εντέλει, ποιότητας
ζωής.
Η «αντιπλημμυρική
θωράκιση» διαχύθηκε στον αστικό ιστό ως αντικείμενο και έργο Αστικού Σχεδιασμού
- https://oikosymmaxia.blogspot.com/2026/05/elmer-avenue-project.html - https://oikosymmaxia.blogspot.com/2025/11/blog-post_13.html - https://oikosymmaxia.blogspot.com/2025/10/blog-post_29.html - ρέματα
και ποτάμια απελευθερώθηκαν από τον ρόλο του οργανικού κομματιού του
αποχετευτικού συστήματος για να ανακηρυχθούν - επίσημα - ως ζωντανοί οργανισμοί και βασικοί παράγοντες
ανάκτησης της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή, ως ευαίσθητα
τοπία και πολύπλοκα συστήματα πόρων που ενσωματώνουν περιβαλλοντικές,
οικολογικές και χωρικές αξίες, περιβαλλοντικών, οικολογικών και χωρικών σχέσεων
αλλά και ως σημαντικοί συντελεστές της «Επιστροφής στο Χώρο» και των παρεμβάσεων
Χωρικής Αναγέννησης.
Ένα
από τα πλέον λαμπρά παραδείγματα «απελευθερωμένου» ποταμού που ανάχθηκε σε πυρήνα
πολυεπίπεδης Χωρικής Αναγέννησης είναι εκείνο του ποταμού Deûle, στην μητροπολιτική
περιοχής της Λιλ, στη Γαλλία: Αναγεννημένος σε επίπεδο οικοσυστήματος, χρησιμοποιήθηκε
ως ραχοκοκαλιά για την δημιουργία ενός σπουδαίου συστήματος Υγροτοπικού Πάρκου
κατά μήκος της ροής του, που ανασύρει από την υποβάθμιση τον μεταβιομηχανικό περιαστικό
ιστό της πόλης και τις κατεστραμμένες φυσικές και γεωργικές εκτάσεις της
περιοχής, σε ένα θαυμαστό mix
φυσικού
περιβάλλοντος, αντιπλημμυρικότητας, οικολογικής καλλιέργειας, αγροτουρισμού και
ψυχαγωγίας.
Και
αυτά όταν, σε μοναστική απομόνωση από τις διεθνείς εξελίξεις, η ελληνική Πολιτεία και οι
κεντρικές και περιφερειακές της διοικήσεις, συνεχίζουν ευλαβικά στον παρωχημένο
δρόμο της άκρατης τεχνικοποίησης, σφράγισης και αδιαβροχοποίησης του εδάφους, της
θεώρησης του αστικού βρόχινου ως απόβλητου και, κατ’ ακολουθία, της υλοποίησης σκόρπιων
«έργων» οχετοποίησης του εναπομείναντος φυσικού κεφαλαίου ποταμών και ρεμάτων
στο όνομα μιας ψευδεπίγραφης αντιπλημμυρικής θωράκισης, με μόνο σίγουρο την συστηματική
κατακρήμνιση της ποιότητας ζωής του πολίτη. Γιατί γι’ αυτούς, ρέματα και
ποτάμια συνεχίζουν να είναι αποχέτευση και υδροσωλήνες και όχι οικότοποι και
δημιουργοί τοπίου.
Ευρωπαϊκό
Βραβείο Τοπίου 2009 «Parc de la Deûle»: Ρέματα
και ποτάμια δεν είναι ούτε αποχέτευση ούτε υδροσωλήνες!
Το 2009
το Συμβούλιο της Ευρώπης απένειμε το περιώνυμο Βραβείο της Ευρωπαϊκής
Σύμβασης για το Τοπίο στις πολιτειακές αρχές της γαλλικής Λιλ για
μία εμφατική μετατροπή 7000 στρεμμάτων σε περιαστικό Πάρκο, το
περίφημο Parc de la Deûle.
Τα 7000
στρέμματα που μεταμορφώθηκαν σε Πάρκο αποτελούσαν μια τεράστια
περιοχή κατά μήκος του ποταμού Deûle, στα νότια της Μητροπολιτικής περιοχής
της Λιλ, που εσώκλειε τον κατακερματισμένο μεταβιομηχανικό περιαστικό ιστό
της πόλης και υποβαθμισμένες, ή και κατεστραμμένες, φυσικές και γεωργικές
εκτάσεις, αμφίβολης αναγνωρισιμότητας και, φυσικά, ταυτότητας.
Την
ιδέα που αποτέλεσε τη βάση της διαδικασίας ριζικής αναγέννησης του συγκεκριμένου
χώρου στάθηκε η επαναφυσικοποίηση του τμήματος του ποταμού που
την διαπερνά και η γενναία χρήση του αναγεννημένου ποτάμιου οικοσυστήματος
για τη δημιουργία ενός εκτεταμένου Υγροτοπικού Πάρκου σε θέση:
- να απαλείψει
την υποβάθμιση του χώρου από την εγκαταλελειμμένη βιομηχανική δραστηριότητα,
- να ανακτήσει
την οικολογική διάσταση του φυσικού περιβάλλοντος και,
- να αφομοιώσει
σειρά ήπιων ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων και, κυρίως,
- να
ενσωματώσει την τοπική γεωργική δραστηριότητα από μία άλλη οπτική γωνία,
της αλληλοεξάρτησης με το Πάρκο, της ανάκτησης των παραδοσιακών ειδών
και της οικολογικής διαφοροποίησης των καλλιεργειών, της δημιουργίας
επιχειρηματικών κοινοπραξιών, της άμεσης πώλησης των προϊόντων και της
προαγωγής του αγροτοτουρισμού,
με
τους αγρότες ως βασικούς παράγοντες της διαχείρισης του Πάρκου και της
οικολογικής του ισορροπίας και πρωταρχικό στρατηγικό στόχο την
αναγέννηση του Τοπίου ως μοναδικού φορέα χωρικής συνοχής και χωρικής
ταυτότητας γύρω από ένα κοινό όραμα ζωής της τοπικότητας.
Φυσικά,
η δημιουργία του Υγροτοπικού Πάρκου στηρίχθηκε, στην έντεχνη διεύρυνση και
διάχυση του επαναφυσικοποιημένου ποτάμιου οικοσυστήματος του Deûle
εντός της περιοχής ανάπλασης, μέσω ενός πολύπλοκου συστήματος υγροτόπων
και αποστραγγιστικών καναλιών, τάφρων, υδατορευμάτων και ζωνών
συγκράτησης νερού, με στόχο την επίτευξη και ενός δεύτερου στρατηγικού
στόχου, πέρα από την ριζική αναγέννηση του χώρου, εκείνου της προστασίας
των υδατικών πόρων σε μια περιοχή όπου το ένα τρίτο του πόσιμου
προέρχεται από τα υπόγεια ύδατα.
Το Parc de la Deûle
συνιστά, αναμφίβολα, ένα από τα εμβληματικότερα δείγματα των σύγχρονης αντίληψης
της πολιτικής στο πεδίο της σύγχρονης διαχείρισης ποταμών και ρεμάτων
στο πλαίσιο της αναγκαστικής πλέον αναθεώρησης της οπτικής περί υδατικών
πόρων: Το νερό - βρόχινο και μη - δεν αποτελεί απόβλητο και ανεξάντλητο
φυσικό πόρο αλλά πεπερασμένο και ευάλωτο, περιβαλλοντικό, κοινωνικό και
πολιτιστικό αγαθό, διαχειρίσιμο αποκλειστικά και μόνο στο πλαίσιο μιας κυκλικής
οικονομίας.
Το υγροτοπικό
Parc de la Deûle σχεδιάστηκε
από την πολυβραβευμένη γαλλοβελγική
ομάδα αρχιτεκτόνων τοπίου, αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων, Jacques Simon, Jean-Noël
Capart και Yves Hubert. Το κόστος του ανήλθε σε 24 εκ. ευρώ
-----------------------------------
Το Βραβείο
Τοπίου του Συμβουλίου της Ευρώπης θεσμοθετήθηκε με το Άρθρο 11
της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για το Τοπίο που συνυπογράφηκε από 39
κράτη μέλη στις 20 Οκτωβρίου 2000 στη Φλωρεντία.
Το Βραβείο
Τοπίου του Συμβουλίου της Ευρώπης απονέμεται κάθε 2 χρόνια σε
έργα αυτοδιοικητικών αρχών - Περιφερειακών, τοπικών, ή και σε κοινοπραξιών
τους - που υλοποιούν πολιτικές προστασίας, διαχείρισης και
σχεδιασμού τοπίου, ανασυγκρότησης ή και ενίσχυσης ιστορικών και
καλλιτεχνικών στοιχείων, παραδοσιακών αγροτικών τοπίων και υποβαθμισμένων ή
εγκαταλελειμμένων περιοχών, μείωσης των υδρογεωλογικών και σεισμικών κινδύνων ή
και εφαρμογής βιώσιμου τουρισμού, σε θέση να χρησιμεύσουν ως πρότυπο και
παράδειγμα για άλλες αυτοδιοικητικές αρχές που έχουν προσχωρήσει στη Σύμβαση.
«Οικολογική Συμμαχία».
- Για την «Οικολογική Μετάβαση» σε μία κοινωνία βιώσιμης ευημερίας.
- Για τον άνθρωπο, τα ζώα και το περιβάλλον.
- Για τον κόσμο που μπορεί να γίνει.
contact@oikologiki-symmaxia.gr
