--------------------------------------------------------
Εδώ και μερικά χρόνια πραγματοποιείται στην Ευρώπη μία πραγματική πολιτισμική επανάσταση στο πεδίο των δημόσιων πολιτικών όλων των βαθμών διακυβέρνησης σχετικά ως προς την προσοχή που πρέπει να δίνεται στη σύνταξη νόμων, κανονισμών και κάθε είδους μέτρου και προγράμματος έτσι ώστε να μη δημιουργούν διαγενεακές ανισότητες και αδικίες: Με την προοδευτική υιοθέτηση του θεσμού της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων, από μέρους μίας πλειάδας κρατών, επιχειρείται μια ριζική αλλαγή ρότας στο πεδίο της λήψης αποφάσεων, μέσω της αμφισβήτησης του παραδοσιακού, «κοντόφθαλμου», πολιτικού σχεδιασμού και την εισαγωγή της μακροπρόθεσμης δικαιοσύνης στον πυρήνα της διακυβέρνησης όλων των επιπέδων.
Μία πρώτη προσπάθεια ενσωμάτωσης της αρχής της διαγενεακής δικαιοσύνης στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων πραγματοποιήθηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής νομοθεσίας το 2021 με την αναθεώρηση του πλαισίου «Καλύτερης Νομοθέτησης» - Better Regulation για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της συνοχής και της ποιότητας των πολιτικών και των κανονιστικών της ρυθμίσεων. Μέσω της αναθεώρησης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενσωμάτωσε στο νομοθετικό της πλαίσιο ένα είδος «Τεστ Νεολαίας» - Youth Check, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι κάθε νομοθετική της πρόταση θα αναλύεται ως προς τις επιπτώσεις στις νεότερες γενιές για τον τη λήψη πιθανών μέτρων διόρθωσης. Ο θεσμικός νεωτερισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής άντλησε την έμπνευση του από το περίφημο Youth Check του διεθνή Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης - ΟΟΣΑ του 2018, πρόταση ανάλογη αφιερωμένη στην ενδυνάμωση των νέων γενεών και στην αξιολόγηση του διαγενεακού αντικτύπου των πολιτικών.
Από τότε έως σήμερα μια σειρά σημαντικών οργανώσεων όπως το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας - πλατφόρμα που εκπροσωπεί τις ευρωπαϊκές οργανώσεις νεολαίας - και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή - ΕΟΚΕ προχώρησαν σε παρεμβάσεις βελτιστοποίησης του νομοθετήματος, ενώ ένας σημαντικός αριθμός κρατών, που είχε ήδη υιοθετήσει παρόμοιες πολιτικές, εκκίνησε την άμεση θεσμοθέτηση της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων - Intergenerational Impact Assessment - αναπτύσσοντας μοντέλα, μεθοδολογίες και εργαλεία για την αξιολόγηση τόσο των πιθανών επιπτώσεων των προγραμματιζόμενων νόμων, κανονισμών και προγραμμάτων στις σημερινές και μελλοντικές γενιές, όσο και των επιπτώσεων των ήδη ενεργών νόμων, μέτρων και πολιτικών σε αυτές.
1. Το νομοθέτημα της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων οφείλει να εφαρμόζεται σε όλο το φάσμα των πολιτικών, όλων των επιπέδων διακυβέρνησης, όπως:
- Στις περιβαλλοντικές πολιτικές, για τη διασφάλιση της διατήρησης των φυσικών πόρων και ενός υγιούς περιβάλλοντος για τις επόμενες γενιές.
- Στις οικονομικές πολιτικές, για την αποφυγή δημιουργίας δυσβάσταχτων οικονομικών βαρών για τους μελλοντικούς φορολογούμενους.
- Στις πολιτικές επενδύσεων, με την αποδοχή μακρόπνοων επενδύσεων που θα αποδώσουν καρπούς στις επόμενες γενιές.
2. Το νομοθέτημα της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων ανατρέπει τον κυρίαρχο τρόπο σκέψης καθόσον:
- Υποχρεώνει στην αντικατάσταση των πολιτικών του «τώρα» από τις πολιτικές του «αύριο», επιβάλλοντας τον σχεδιασμό των πολιτικών σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα 30, 50 ή και 100 ετών αντί των συμβατικών 4 ή και 5.
- Επιβάλλει τη μετάβαση των πολιτικών από το πεδίο του ανθρωποκεντρισμού σε εκείνο του οικοκεντρισμού, ανάγοντας την ανθρώπινη ευημερία σε συνάρτηση της υγείας του περιβάλλοντος.
- Επιβάλλει την ριζική μετάλλαξη της έννοιας της ευθύνης, περιορίζοντας τις τρέχουσες γενιές στο ρόλο του υπεύθυνου κηδεμόνα του περιβάλλοντος και όχι του ιδιοκτήτη.
«Το «χάσμα των γενεών», το οποίο διευρύνεται ολοένα και περισσότερο, καθιστά αναγκαίες τις προσπάθειες για την εφαρμογή της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων σε ευρεία κλίμακα», καταλήγει σχετικό Future Paper που συνέταξαν από κοινού η Συμμαχία για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη - AsviS, η οργάνωση Save The Children και η Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων - ANCI της γειτονικής χώρας, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Οικοσύστημα του Μέλλοντος», μιας σύμπραξης περισσότερων από 70 οργανώσεων που αποσκοπεί να θέσει το μέλλον στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου. «Το εργαλείο αυτό επιτρέπει την εκτίμηση - εκ των προτέρων και εκ των υστέρων - του αντικτύπου των δημόσιων πολιτικών στις νέες και στις μελλοντικές γενιές, καλύπτοντας πλήρως τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές τους διαστάσεις.»
«Με την υιοθέτηση της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων το μέλλον τίθεται στο επίκεντρο της λήψης αποφάσεων, όχι πια ως επιδίωξη αλλά ως κανονιστική υποχρέωση. Πρόκειται για μία σημαντική αλλαγή παραδείγματος στο πεδίο των δημόσιων πολιτικών, βάσει της αρχής της διαγενεακής δικαιοσύνης - «οι νόμοι της Πολιτείας οφείλουν να προάγουν το συμφέρον των νέων και των μελλοντικών γενεών» - που προβάλλει τα δικαιώματα των νέων και των μελλοντικών γενεών στο επίκεντρο των πολιτικών επιλογών», δήλωσε το στέλεχος της ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ και εκπρόσωπος των ΝΕΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ, Ιάσονας Γεροστεργίου-Πασχαλίδης. «Για κάποιες 10ετίες το βάρος των πολιτικών αποφάσεων μεταφερόταν ανεύθυνα και σιωπηρά στις πλάτες των νεότερων γενεών. Με την υιοθέτηση της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων επέρχεται η ανατροπή αυτής της τάσης καθόσον εισάγεται στο πεδίο της διαμόρφωσης των πολιτικών η μακροπρόθεσμη προοπτική σε αγαστή αρμονία με τον έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης ή, καλύτερα, της βιώσιμης ευημερίας: Η κάλυψη των αναγκών της σημερινής γενιάς δεν πρέπει να διακυβεύει τη δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους. Και με αυτό, η πολιτική κατορθώνει ένα πρωτόγνωρο πολιτισμικό άλμα κατακτώντας την ύψιστη έκφρασή της: Από ιδιοκτήτης ανάγεται σε θεματοφύλακα των πόρων της εποχής της προς όφελος του παρόντος και - κυρίως - του μέλλοντος.»
Είναι προφανές ότι στη χώρα της κούφιας, παρωχημένης, πολιτικολογίας απ’ όλους τους σχηματισμούς του πολιτικού σκηνικού και της παντελούς απουσίας της οποιαδήποτε αναφοράς στο περιβάλλον από τις προτεινόμενες πολιτικές τους, ακόμη και η απλή σκέψη υιοθέτησης της Αξιολόγησης Διαγενεακών Επιπτώσεων, από τον οποιοδήποτε από αυτούς, δεν αποτελεί παρά καθαρή ουτοπία. «Το μέλλον δε θα ’ρθει από μονάχο του, έτσι νέτο σκέτο, αν δεν πάρουμε μέτρα κι εμείς» ποιητικολογούσε ο Μαγιακόφσκι. Και με αυτό, πιστεύουμε ότι κάποτε θα υποχρεωθούν να το αποδεχτούν και να το υιοθετήσουν. Διαφορετικά, δεν τους συμφέρει.
«Οικολογική Συμμαχία».
- Για την «Οικολογική Μετάβαση» σε μία κοινωνία βιώσιμης ευημερίας.
- Για τον άνθρωπο, τα ζώα και το περιβάλλον.
- Για τον κόσμο που μπορεί να γίνει.
contact@oikologiki-symmaxia.gr
