Και δυο λόγια «περί Περιβαλλοντικής Ζημιάς», απ' όσα είπαμε και όσα ετοιμάζουμε.
1_
Λέγεται ότι ως αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημιάς νοείται η διαδικασία επαναφοράς υποβαθμισμένων φυσικών πόρων και οικοσυστημάτων στην αρχική τους κατάσταση. Λέγεται επίσης ότι η αποκατάσταση της όποιας περιβαλλοντικής ζημιάς βασίζεται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», με λίγα λόγια στον θεσμικό εξαναγκασμό του υπαίτιου της ζημιάς να προχωρήσει στην αποκατάσταση της.
Η θεσμοθέτηση της περιβαλλοντικής ευθύνης και της αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιάς πραγματοποιήθηκε στη χώρα μας με το Π.Δ. 148/09 - περί «Περιβαλλοντικής ευθύνης για την πρόληψη και την αποκατάσταση των ζημιών στο περιβάλλον» - που μεταφέρει, στην ουσία, την Κοινοτική Οδηγία 2004/35/ΕΚ της 21ης Απριλίου 2004 στο εθνικό δίκαιο. Τόσο η Οδηγία όσο και το αντίστοιχο Π.Δ. θεωρούν ως αντικείμενα αποκατάστασης περιβαλλοντικής ζημιάς,
- την οποιαδήποτε ζημιά στους υδατικούς πόρους, στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα,
- την οποιαδήποτε ζημία στο έδαφος, ή τη ζημιά του εδάφους από ρύπανση που θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία και,
- την οποιαδήποτε ζημία σε είδη και οικοτόπους, ή τη ζημιά σε προστατευόμενα είδη πανίδας και χλωρίδας και σε φυσικούς χώρους ζωής.
Αμφότερα δε τα νομοθετήματα προβλέπουν 3 αλληλοσυνδεόμενους τύπους παρέμβασης, ανάλογα με τη διάσταση της περιβαλλοντικής ζημιάς:
- Την πρωτογενή αποκατάσταση, ή την επαναφορά του κατεστραμμένου φυσικού πόρου ή οικοσυστήματος στην αρχική του κατάσταση.
- Την συμπληρωματική δράση αποκατάστασης, ή δράσεις σε ‘άλλο επίπεδο που κρίνονται αναγκαίες εάν η πρωτογενής δεν επαρκεί.
- Την αντισταθμιστική αποκατάσταση, ή την υιοθέτηση μέτρων αντιστάθμισης της απώλειας φυσικών πόρων και οικοσυστημάτων έως την ολική ανάκαμψη της περιβαλλοντικής ζημιάς.
2_
Είναι προφανές ότι οι κατηγορίες των αντικειμένων αποκατάστασης περιβαλλοντικής ζημιάς αμφότερων των νομοθετημάτων δεν αντιστοιχίζονται με την πολυπλοκότητα των περιπτώσεων της καθημερινότητας:
- Στην περίπτωση καμένων δασικών εκτάσεων η αποκατάσταση μπορεί να οριοθετηθεί στις επεμβάσεις τεχνητής αναδάσωσης.
- Στις περιπτώσεις των ρυπασμέντων υδάτων από πετρελαιοκηλίδες ή λύματα ή και σε εκείνες των ρυπασμένων εδαφών, η αποκατάσταση περιορίζεται σαφώς στις διαδικασίες εξυγίανσης.
Στις περιπτώσεις κατεστραμμένων παράκτιων μετώπων και αιγιαλών από ανθρώπινη δραστηριότητα, ρημαγμένων υγροτοπικών εκτάσεων, κατεστραμμένων ρεμάτων, ή και λεηλατημένων τοπίων - κατ’εξοχήν φυσικών πόρων και οικοσυστημάτων – ποια μπορεί να είναι η επιβαλλόμενη διαδικασία αποκατάστασης, ποιος θα την σχεδιάσει, ποιος θα την εκτελέσει και ποιος θα την επιβαρυνθεί;
