Η
προσπάθεια κατάρτισης μιας στιβαρής μεθοδολογίας για την οικολογική ανάκτηση
των υποβαθμισμένων ή και κατεστραμμένων οικοσυστημάτων δεν είναι καινούργια. Η
πολυτιμότητα των υγείας των οικοσυστημάτων για την επιβίωση του ανθρώπινου
είδους δεν θα μπορούσε να αφήσει αδιάφορους στο πέρασμα των αιώνων. Έτσι, από
την εποχή της απλής διαχείρισης της γης, τις πρώτες προσπάθειες οικολογικής
ανάκτησης οικοσυστημάτων από τον Άλντο Λέοπολντ τη δεκαετία του ’30 και την
ίδρυση της Διεθνούς Εταιρείας Οικολογικής Αποκατάστασης το 1988, φθάσαμε στην ολοκλήρωση
της μεθόδου επαναφυσικοποίησης, ως μοναδικής για την ανάκτηση των οικολογικών
διεργασιών του φυσικού κεφαλαίου, στις αρχές δεκαετίας του ’90 και από εκεί
στην θεσμοθέτηση της Αποκατάστασης της Φύσης μέσω του σχετικού Κανονισμού της
Ευρωπαϊκής Ένωσης μόλις το 2024 - https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1991/oj?locale=el.
Με την
έκρηξη του οικολογικού ζητήματος της τελευταίας 50ετίας και τη συνειδητοποίηση
των κινδύνων που ενέχει η άκριτη καταστροφή των οικοσυστημάτων στο όνομα μιας
κατ’ ευφημισμό «ανάπτυξης», η μέθοδος της επαναφυσικοποίησης υποβαθμισμένων ή
και κατεστραμμένων οικοσυστημάτων κατέκτησε πρωταγωνιστικό ρόλο στον αγώνα
ανάκτησης της υγείας του περιβάλλοντος. Συστάθηκαν Ινστιτούτα Φυσικής Μηχανικής
στην πλειοψηφία των κρατών μελών της Ένωσης, η μέθοδος της επαναφυσικοποίησης θεσμοθετήκε
ως μάθημα σε τεχνικά Ινστιτούτα και εκκίνησε ο καθημερινός αγώνας οικολογικής αποκατάστασης
μιας πληθώρας κακοποιημένων ποταμών και ρεμάτων, πρανών, υγροτόπων και
ευαίσθητων τοπίων, με θαυμαστά αποτελέσματα. Η θεσμοθέτηση του Κανονισμού περί
Αποκατάστασης της Φύσης ήρθε στη συνέχεια για να συνοψίσει και να μεταφέρει θεωρητικές
προσπάθειες, επιμέρους νομοθετήματα και παρεμβάσεις δεκαετιών στο πεδίο των
δεσμευτικών κοινοτικών νόμων, στο όνομα της ανάκτησης και της διατήρησης της
υγείας του περιβάλλοντος.
Σε
αυτό το σημαντικό κεφάλαιο Οικολογικής Μετάβασης εντάσσεται και η δεξιότεχνη μετατροπή
μιας περιοχής γηπέδων γκολφ στην ανατολική ακτή της Μ. Βρετανίας σε Φυσικό
Καταφύγιο Άγριας Ζωής, με χρήση των μεθόδων της επαναφυσικοποίησης ή και της Αποκατάστασης
της Φύσης. Σε αυτό το σημαντικό κεφάλαιο θα έπρεπε να ενταχθεί επιτακτικά - και
δίχως πολλά-πολλά - η επαναφυσικοποίηση των ρημαγμένων τοπίων της χώρας μας,
των υποβαθμισμένων υγροτόπων και των κακοποιημένων ποταμών και ρεμάτων της. Ελάχιστα
λόγια και έργα πολλά που λένε.
Ούτε καν στα λόγια!
Εκεί
που υπήρχαν 300 στρέμματα γηπέδων γκολφ επεκτείνεται σήμερα ένα
εξαίσιο υγροτοπικό οικοσύστημα με καλαμιώνες, λιβάδια και αμμοθίνες
γεμάτες παράκτιους θάμνους. Για να διαμορφωθεί το υγροτοπικό οικοσύστημα μετακινήθηκαν
52.000 κ.μ. γης, ποσότητα ίση με τον όγκο 21 ολυμπιακών πισίνων
και φυτεύτηκαν περισσότερα από 35.000 ενδημικά φυτά, όπως το ιπποφαές,
το σπάρτο, οι γιδοϊτιές και οι ακανθόπρουνοι, ενώ για την επαναφυσικοποίηση
των λιβαδιών χρησιμοποιήθηκε η τριγωνέλλα και σπόροι άγριου καρότου,
αχίλλειας, λεβαντίνης και κόκκινου τριφυλλιού.
Πρόκειται
για το Φυσικό Καταφύγιο Sandilands Nature Reserves, στις ακτές της
κομητείας του Λίνκολνσαϊρ, στη Μεγάλη Βρετανία, το οποίο άνοιξε
στο κοινό μόλις στις 26 Σεπτεμβρίου, μετά από μία 6ετία δημιουργικού
σχεδιασμού, διαβουλεύσεων και έργων Αποκατάστασης της Φύσης - ή επαναφυσικοποίησης
αν θέλουμε. Στόχος του εγχειρήματος η ανάκτηση της άγριας ζωής μέσω της
δημιουργίας ενός δικτύου διαφορετικών τύπων φυσικού περιβάλλοντος
- ενδιαιτημάτων - για τη διαμονή, διατροφή, ανάπαυση και αναπαραγωγή
πουλιών, εντόμων, αμφίβιων και άλλων έμβιων.
